Reuters: Trump Kaan için motor satışını Kongre'ye bildirdi

Kaynak, Anadolu via Getty Images

Reuters haber ajansı, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye 700 milyon dolardan fazla değere sahip onlarca jet motoru satma isteğini Kongre'ye resmen bildirdiğini duyurdu.

Trump yönetimi ilk olarak 24 Haziran Çarşamba günü Türkiye'nin 2019'da satın aldığı Rus savunma sistemleri nedeniyle bazı Kongre üyelerinden gelen itirazlara rağmen satış sürecini ilerletmeyi planladığını duyurmuştu.

ABD Dışişleri Bakanlığı, Çarşamba günü geç saatlerde Kongre'ye gönderilen bildiriminde, "ABD hükümeti siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silahların kontrolü ile ilgili hususları göz önünde bulundurarak bu ürünlerin ihracatına izin vermeye hazır" ifadesini kullandı.

Ajansa göre satış, gelecek ay Ankara'da yapılacak kritik NATO zirvesi öncesinde hem Ankara'ya hem de Trump'ın kilit bir müttefik olarak gördüğü Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'a yönelik önemli bir jest niteliği taşıyor.

Kongre, satışı engellemek isterse, ortak tasarıyı sunmak için 15 günlük bir süreye sahip. Böyle bir tasarının her iki kanattan da geçmesi gerekiyor.

Bir ABD yetkilisi dahil olmak üzere iki kaynağın ajansa verdiği bilgiye göre Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'ndeki en kıdemli Demokrat üye ve motor satışının önde gelen muhaliflerinden biri New York Temsilcisi Gregory Meeks, yönetimle yürütülen gayrıresmi inceleme sürecinde itirazlarını dile getirmiş ve pakete henüz onay vermemişti.

Meeks Çarşamba günü yaptığı açıklamada, yönetimin; satışın ikili ilişkilere etkileri ve Türkiye'nin elindeki S-400'ler konusunda kendisine bilgi vermek anlamında "iyi niyetli" bir çaba göstermediğini belirtti ve bu durumu eleştirdi.

Meeks, "Bu ürünlerin teslimatı yıllar sürecek, ayrıca yönetim, ABD politikasının kilit unsurlarına dair bilgi ve açıklama taleplerini ısrarla görmezden geldi" dedi.

Çarşamba günü kendisine jet motorları, F-35 programı ve Ankara'daki zirveye ilişkin planları sorulan Trump, "Muhtemelen onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım" ifadesini kullanmıştı.

General Electric firması tarafından üretilen motorlar, Türkiye'nin savunma alanında daha fazla kendine yetebilme çabaları kapsamında 2016'da başlatılan büyük bir proje olan ilk yerli savaş uçağı KAAN'a güç verecek.

Türk yetkililer, bu uçağın hava kuvvetlerinin belkemiğini oluşturan Amerikan yapımı F-16'ların yerini almasının yıllar süreceğini kabul ediyor.

Türkiye'nin 2019'da Rus hava savunma sistemlerini satın alması, Amerika Birleşik Devletleri ile ilişkileri gerdi ve Ankara'ya yönelik Kongre desteğini sekteye uğrattı. Buna karşılık Washington, yaptırımlar uyguladı ve Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı.

Kongre ayrıca, Rus sistemlerinin ABD yapımı savaş uçakları için güvenlik riski oluşturduğunu öne sürerek, Ankara S-400'leri elinde tuttuğu sürece Türkiye'ye F-35 satışını yasaklayan bir yasa çıkardı.

O tarihten bu yana, Türkiye'nin Trump döneminde Washington ile daha sıcak ilişkilere sahip olmasına rağmen, bu konu iki ülke arasında önemli bir anlaşmazlık noktası olmaya devam etti.

Kaynak, Muhammed Selim Korkutata/Anadolu / Getty Images

Perşembe günü, bazı Demokrat milletvekilleri motor satışına karşı olduklarını belirtti ve yönetimi Ankara'ya herhangi bir F-35 satışı yapmaması konusunda uyardı.

New Hampshire Temsilcisi Chris Pappas, sosyal medya paylaşımında, "ABD yasalarını ihlal etmeye ve güvenilir, demokratik müttefiklerimizi tehdit etmeye devam ederken Erdoğan'ın hükümetini ödüllendiremeyiz" dedi ve "Türkiye'ye kesinlikle F-35 yok" diye de ekledi.

Nevadalı Demokrat Temsilci Dina Titus da, jet motorlarının satışı konusunda sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "ABD Başkanı bu yolda ilerlemeye devam ederse, ortak bir ret kararı tasarısı sunacağım" dedi.

General Electric (GE) Aerospace tarafından üretilen bu motor, F-16 ve F15EX Eagle II'lerde de kullanılıyor.

GE'nin internet sitesindeki bilgilere göre 17 ülke, savaş uçaklarında bu motoru kullanıyor.

F110'ların bazı parçaları Türkiye'de Türk Uçak Sanayii Anonim Ortaklığı (TUSAŞ) tarafından üretiliyor.

ABD'li şirketlerin geliştirdiği ve savaş sanayisinde kullanılan bu tür ürünlerin diğer ülkelere satılabilmesi için ABD Kongresi'nin onayı gerekiyor.

Savunma Sanayii Başkanlığı Uçak Daire Başkanı Abdurrahman Şef 2023 yılında, ilk üç KAAN prototipinde kullanmak için altı adet F110 motorunun Türkiye'ye teslim edildiğini açıklamıştı.

Türkiye'nin o dönem F110'ların ortak üretimi için başvuruda bulunduğu da iddia edilmişti.

Fakat Reuters'a göre bu tıkanıklık aşılacak.

Reuters'a konuşan bir kaynak, anlaşmanın 700 milyon doların üstünde bir bedele sahip olacağını söyledi.

Yaşlanan F-16 filosunu F-35'lerle yenilemek isteyen Türkiye için 2019'da F-35 programından çıkarılmak, başka savaş uçakları arayışına girmesine yol açtı.

Türkiye bir yandan F-16'lar diğer yandan da Eurofighter'lar almak için anlaşmalar imzalarken yerli savaş uçağı KAAN'ı geliştirmeye de öncelik verdi.

F-35, F-16, Eurofighter, KAAN: Türkiye neden savaş uçağı envanterini çeşitlendirmek istiyor?

Mayıs 2026'da Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile TUSAŞ arasında KAAN için bir tedarik sözleşmesi imzalandı.

Türk basınında yer alan haberlere göre 2028'den 2030 sonuna kadar 20 adet Blok-10 KAAN uçağının Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilmesi hedefleniyor.

Türkiye henüz bu uçağın ihtiyaç duyduğu yerli motoru üretemediği için bu uçaklarda F110 motorlarına ihtiyaç duyuyor.

Dönemin TUSAŞ Genel Müdürü Temel Kotil, 2023 yılında yaptığı açıklamalarda KAAN uçaklarında 2028'den itibaren yerli motor kullanmayı planladıklarını söylemişti.

TUSAŞ'ın mevcut genel müdürü Mehmet Demiroğlu ise Haziran 2025'te yaptığı açıklamada TF35000 turbofan motorunun KAAN'a entegrasyonu için planlanan tarihin 2032 olduğunu açıkladı.

O tarihe kadar üretilecek KAAN uçaklarındaki motor ihtiyacı F110'larla karşılanacak.

Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Eylül 2025'teki açıklamasında TF35000'in geliştirme sürecinde geçmişte bir gecikme yaşandığını aktarmıştı.

"Bir gecikme söz konusuydu ve ilk ele aldığım konu bu oldu, şimdi sorumluluklar ve takvim net."

Görgün bu göreve 2023'te getirilmişti.