Mutlak butlan nedir? CHP yönetimine kayyum atanabilir mi?

Kaynak, MUSTAFA ÇİFTÇİ/ANADOLU VIA GETTY IMAGES

Cumhuriyet Halk Partisi'nin 38. Olağan Kurultayı'nın iptali istemiyle açılan davanın 21 Mayıs'ta görülen duruşmasında mutlak butlan kararı çıktı.

Peki mutlak butlan ne demek, CHP'nin kurultay davasında bu hukuki terim hayata geçirilebilir, sonuçları neler olabilir?

Türk Dil Kurumu'na göre butlan, Arapça kökenli bir sözcük ve geçersizlik anlamına geliyor.

Hukukta, hukuki işlemlerdeki geçersizlik türlerinden biri olarak tanımlanıyor.

'ye konuşan avukat ve Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Umut Yeniocak, bu kavramı açıklarken önce hukuki işlemin ne demek olduğunu anlatıyor.

Hukuki işlemin, bir hukuki sonucun ortaya çıkmasına yönelik olarak ortaya çıkan hukuki irade beyanı olduğunu söyleyen Yeniocak örnek veriyor:

"Bir şeyi satın almak için yaptığınız sözleşme ya da bir dernek, şirket ya da siyasi parti genel kurulunda alınan kararların her biri birer hukuki işlemdir."

Bir hukuki işlemin amaçlanan hukuki sonuçları doğurması için geçerlilik şartlarını taşımasının, yani en geniş ifadeyle hukuka uygun olmasının arandığını belirten Prof. Dr. Yeniocak, geçerlilik şartlarından birinin eksik olması durumunda işlemin geçersiz olacağını belirtiyor.

İşlemin geçersiz olmasıyla da beklenen hukuki sonuç gerçekleşmiyor.

Hukuki işlemlerde geçersizliğe sebep olarak ise yokluk, mutlak butlan, iptal edilebilirlik gibi gerekçeler öne çıkıyor.

Prof. Dr. Yeniocak mutlak butlanın daha anlaşılır ifadeyle hukuken kesin hükümsüzlük demek olduğunu, zaten yeni kanunda da daha çok bu ikinci kavramın tercih edildiğini belirtiyor.

Terimin anlaşılabilmesi için gündelik hayattaki bir olaydan örnek veriyor:

"Önünüzde bir sözleşme bulunuyor. Tarafların bu sözleşmeyi yapma iradesi var ve imza da atmışlar.

"Fakat kanunen yerine getirmeleri gereken bir koşulu yerine getirmemişler. Mesela taraflar, noterde yapılması gereken bir sözleşmeyi kendi aralarında yapmışlar. İşte burada bir mutlak butlan yani kesin hükümsüzlük durumu olur. Dolayısıyla ortadaki sözleşme geçerli olmaz."

Mutlak butlan, aile hukukundan idare hukukuna, borçlar hukukundan ticaret hukukuna kadar farklı hukuk alanlarının konusu.

Örneğin açılan dava sonucunda, eşlerden birinin evlenme sırasında başka biriyle evli olması, eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunmasının da aralarında bulunduğu çeşitli nedenlerle evlilikler, mutlak butlanla geçersiz olabiliyor.

Prof. Dr. Yeniocak, CHP kurultayı ile ilgili davadaki mutlak butlanı ise genel hatlarıyla şöyle özetliyor:

"Burada 'mutlak butlan var' demek, genel kurul yapılmış ve bir karar alınmış olsa da geçerlilik şartlarında eksiklik olduğu için bunun geçersiz olması demek."

CHP'nin 38. Olağan Kurultayı 4-5 Kasım 2023'te düzenlendi.

Bu kurultayda genel başkanlık yarışını Kemal Kılıçdaroğlu'na karşı Özgür Özel kazandı.

Eski Hatay Büyükşehir Belediye Başkanı Lütfü Savaş ile bazı delegeler, bu kurultayın iptali ve yetkili kurulların görevden uzaklaştırılması talebiyle davalar açtı.

6 Nisan 2025'te ise CHP'de 21. Olağanüstü Kurultay yapıldı.

Özgür Özel yeniden genel başkan seçildi.

Lütfü Savaş ve bazı delegelerin açtığı davalar, Ankara 42. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde birleştirildi.

İddianamede eski CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu'na mağdur, Lütfü Savaş'a ise müşteki sıfatıyla yer veriliyordu.

Kılıçdaroğlu dava kapsamında ifade vermeye gitmedi ve bunu "Partimi adliyede tartıştırmam" sözleriyle açıkladı.

Hukukçular, mahkeme heyetinin mutlak butlan kararı doğrultusunda kayyum atamasının bir hukuki şart olmadığını, bu kararın tamamen heyete bağlı olduğunu söylüyor.

Böyle bir durumda ise atanacak kişi veya kişilerin CHP üyesi olmasının şart olduğunu belirtiyorlar.

Yani hukukçulara göre kayyum uygulaması, belediyelere atanan kayyum uygulaması gibi olmayacak.

Peki mahkeme heyeti, partiyi yönetmesi için kayyum olarak eski genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu'nu belirleyebilir mi?

Avukat Bektaşoğlu bunun hukuken mümkün olduğu kanısında.

"O kişi mesela Kemal Kılıçdaroğlu veya bir parti meclisi üyesi de olabilir ya da Murat Karayalçın veya Hikmet Çetin gibi bir isim de olabilir. Bu, mahkeme heyetinin takdiri. Mahkeme heyeti o sırada bunu avukatlara da sorabilir."